Acidi folik për shtatzëninë

Acidi folik mbështet zhvillimin më të hershëm të fëmijës suaj, duke luajtur një rol kyç në mbrojtjen e shëndetit të tyre të ardhshëm. Për këtë arsye, është një lëndë ushqyese kryesore për tremujorin tuaj të parë të shtatzënisë.

Mësoni më shumë rreth rolit që luan acidi folik, sa sasi acidi folik rekomandohet gjatë shtatzënisë dhe cilat ushqime mund të ndihmojnë për të rritur marrjen e tij.

Pse është kaq i rëndësishëm acidi folik gjatë shtatzënisë?

Edhe para se të kuptoni se jeni shtatzënë, folati ose acidi folik,  po kryen rolin e tij për të mbështetur zhvillimin e foshnjës tuaj. Ai luan një rol të rëndësishëm në formimin e tubit nervor të foshnjës tuaj - strukturë që formohet në muajin e parë të jetës dhe që përfundimisht bëhet palca kurrizore dhe truri i fëmijës suaj.

Së bashku, këto do të formojnë sistemin nervor qendror të foshnjës tuaj, i cili do të funksionojë si qendra e kontrollit për të gjithë trupin të foshnjës dhe do të sigurojë bazën për rritjen, zhvillimin dhe funksionimin normal të mëvonshëm në jetë. Meqenëse ka një lidhje të mirë-vendosur midis marrjes së acidit folik nga nëna dhe zhvillimit të tubit nervor tek fetusi, është e qartë pse marrja e një suplementi të acidit folik rekomandohet fuqimisht gjatë shtatzënisë së hershme.

Një marrje adekuate e acidit folik është treguar se zvogëlon rrezikun e defekteve të tubit nervor (NTDs) duke përfshirë spina bifida. Kjo gjendje rezulton nga mos mbyllja e duhur e shtyllës kurrizore, duke e lënë palcën kurrizore të ekspozuar dhe duke shkaktuar potencialisht probleme zhvillimi.

Megjithëse folati është i pranishëm në shumë ushqime, është e vështirë të merrni nivele të mjaftueshme nga dieta juaj. Marrja e një suplementi ditor do të thotë që mund të jeni të sigurt se po merrni sasinë që ju nevojitet për të mbështetur fëmijën tuaj në rritje.

Sa acid folik ju nevojitet kur jeni shtatzënë?

Rekomandohet që ju duhet të merrni një shtesë ditore prej 400 mikrogramësh acid folik përpara se të mbeteni shtatzënë dhe gjatë 12 javëve të para të shtatzënisë, kur shtylla kurrizore e foshnjës po zhvillohet.

Është më mirë të filloni të merrni atë ndërkohë që po përpiqeni të mbeteni shtatzënë, për të siguruar një sasinë e duhur që nga momenti i fillimit të shtatzënisë. Ju duhet të vazhdoni ta merrni gjatë gjithë tremujorit të parë, kur zhvillohet, formohet dhe mbyllet tubi nervor i foshnjës.

Shumë suplemente prenatale përmbajnë 400 mcg të rekomanduara të acidit folik, ose mund të zgjidhni të merrni një të veçantë nëse preferoni.

If you’re on a lower income, you may qualify for free supplements through Healthy Start, a government-run initiative. Your midwife will be able to tell you more about this scheme.

Disa gra janë në rrezik më të lartë për defekte të tubit nervor dhe mund të kenë nevojë të marrin më shumë acid folik gjatë shtatzënisë për të siguruar mbrojtje më të madhe. Mjeku juaj mund të rekomandojë marrjen e 5000 mcg në ditë në rrethanat e mëposhtme:

  • Nëse ju ose partneri juaj keni një defekt të tubit nervor.
  • Nëse ka ndonjë histori të defekteve të tubit nervor në familjet tuaja.
  • Nëse keni pasur një shtatzëni tjetër të prekur nga defekte të tubit nervor.
  • Nëse keni diabet.
  • Nëse jeni duke marrë ilaçe për epilepsinë.

Nëse jeni në tremujorin tuaj të parë dhe nuk keni marrë acid folik para se të mbeteni shtatzënë, mos u shqetësoni. Filloni ta merrni tani dhe vazhdoni të paktën deri në javën tuaj të 12-të.

A mund të jeni duke marrë më shumë acid folik sesa nevojitet gjatë shtatzënisë?

Nuk është e mundur që  ju të merrni shumë acid folik përmes dietës suaj, është e rëndësishme t'i përmbaheni dozës së rekomanduar në suplemente. Ashtu si me të gjitha suplementet, marrja mbi sasinë e rekomanduar mund të përbëjë rreziqe shëndetësore si për ju ashtu edhe për fëmijën tuaj në zhvillim. Nëse keni dyshime, pyesni mjekun ose një profesionist tjetër të kujdesit shëndetësor.

Cilat ushqime përmbajnë acid folik?

Folati, i cili është acid folik në formën e tij natyrale, gjendet në ushqime si perimet me gjethe jeshile, orizi kaf dhe buka integrale. Megjithëse disa ushqime ofrojnë folate, mënyra më e mirë për të siguruar marrjen e rekomanduar prej 400 mcg në ditë është të merrni një suplement.

Si një lëndë ushqyese e tretshme në ujë, folati është i ndjeshëm ndaj disa metodave gatimi, veçanërisht zierjes. Perimet mund të humbasin deri në 40% të folatit të tyre nëse i zieni, dhe zierja mund të shkaktojë një humbje edhe më të madhe deri në 80%. Kur përgatitni perime të pasura me folate, ju mund të mbroni përmbajtjen ushqyese duke i gatuar në avull, ose pjekur, ose duke zgjedhur t'i hani ato të papërpunuara. Nëse i zieni, synoni të përdorni ujin e gatimit, qoftë në lëng mishi ose si një shtesë ushqyese në supë.

Ushqimi (100 g)Folate (mcg)
Asparag (i zier)173
Spinaq (i papërpunuar)114
Drithëra për mëngjes111-333
Lakrat e Brukselit (të ziera)110
Fruta të thata  (të papërpunuara)50
Bukë hambare88
Rukola88
Lakra e bardhë (e papërpunuar)84
Marule (e papërpunuar)55
Bizele (të ngrira, të ziera)47
Portokall (i papërpunuar)31
Thjerrëzat jeshile dhe kafe (të ziera)30
Luleshtrydhet (të papërpunuara)20

Provoni të rrisni sasinë tuaj të këtyre ushqimeve të pasura me folate:

  • Thjerrëza me gjethe panxhari, keri dhe me oriz kaf
  • Fasule të pjekura në bukë të thekur
  • Kale jeshile e pjekur krokante 
  • Brokoli i zhytur në humus
  • Petulla me misër dhe kunguj dhe me vezë të ziera
  • Rizoto me panxhar me djath feta dhe nenexhik
  • Qiqra dhe bajame të pjekura me speca të pjekura

Artikuj të ngjashëm

Lexoni në vazhdim

  1. NHS. Spina Bifida [Online]. 2017. Available at: www.nhs.uk/conditions/Spina-bifida/Pages/Introduction.aspx [Accessed March 2020]
  2. NHS. Why do I need folic acid in pregnancy? [Online]. 2018. Available at: www.nhs.uk/chq/Pages/913.aspx?categoryid=54&subcategoryid=129 [Accessed March 2020]
  3. McKillop DJ et al. The effect of different cooking methods on folate retention in various foods that are amongst the major contributors to folate intake in the UK diet [Online]. 2002. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12493090 [Accessed March 2020]

Last reviewed: 09th September 2020
Reviewed by Nutricia’s Medical and Scientific Affairs Team

Na kontaktoni

Mund të na kontaktoni dhe të bëni pyetjet tuaja në rrjetet tona sociale.

Facebook

Email

x